Prokura w spółce w organizacji

Prokura jest pełnomocnictwem szczególnego rodzaju udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców. Nie ulega wątpliwości, że prokurenta ustanowić może podmiot już wpisany do KRS. Czy jednak prokura może zostać skutecznie udzielona przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, albo spółkę akcyjną w organizacji za nim jeszcze zostanie ona wpisana do rejestru przedsiębiorców?
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji powstaje z chwilą zawarcia umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka akcyjna w organizacji powstaje natomiast z chwilą podpisania jej statutu. Na mocy odpowiednich przepisów Kodeksu spółek handlowych do spółki tej stosuje się przepisy dotyczące odpowiednio spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej po wpisie do rejestru. Ponadto spółka w organizacji z chwilą wpisu do rejestru staje się spółką docelową, uzyskuje osobowość prawną, a spółka docelowa staje się podmiotem praw i obowiązków spółki w organizacji. Zwrócić należy również uwagę na art. 14 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym, spółka kapitałowa w organizacji może podjąć działalność gospodarczą przed uzyskaniem wpisu do rejestru przedsiębiorców.

Biorąc pod uwagę powyższe, jeżeli spółka w organizacji ma możliwość działania w obrocie gospodarczym tak jak spółka wpisana do rejestru, to przyjąć należy, że posiada ona legitymację czynną do udzielenia prokury. Tezę taką odnaleźć można między innymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 października 2013 r. (sygn. akt I SA/Gl 876/13). Za takim rozumieniem art. 1091 § 1 Kodeksu cywilnego przemawia również wykładnia literalna wyżej wymienionej normy prawnej. Przepis ten bowiem akcentuje istnienie obowiązku wpisu nie zaś faktu wpisu. Niewątpliwe natomiast spółka w organizacji jest podmiotem, który takiemu obowiązkowi podlega. Dopiero bowiem z chwilą wpisu do rejestru spółka ta stanie się spółką z ograniczoną odpowiedzialnością albo spółką akcyjną, na którą zgodnie z zasadą kontynuacji przejdą wszelkie prawa i obowiązki spółki w organizacji. Co więcej, jeżeli spółka w organizacji nie zostanie zgłoszona do rejestru w ciągu 6 miesięcy, ulega ona rozwiązaniu.

Za możliwością udzielenia prokury przez spółkę w organizacji przemawia również deklaratoryjność wpisu prokury do rejestru. Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 2005 r., prokura jest ważna, mimo że nie została wpisana do rejestru sądowego. Co za tym idzie, wpis ten ma istotne znaczenie z punktu widzenia pewności i bezpieczeństwa obrotu prawnego, jednak nie przesądza o ważności ustanowienia prokurenta, jak i o ważności czynności dokonanych przez prokurenta.

Co prawda, w doktrynie można spotkać się z głosami przeciwnymi niż teza przedstawiona powyżej, jednak biorąc pod uwagę przytoczone wyżej przepisy, jak i wypowiedzi judykatury stwierdzić należy, iż spółka w organizacji może udzielić prokurę. Powyższe natomiast ma bardzo istotne, praktyczne konsekwencje w toku postępowania rejestrowego. Jeżeli bowiem, zarząd spółki planuje ustanowić prokurenta to może tego dokonać po zawiązaniu spółki, a przed jej wpisem do rejestru, dzięki czemu prokura może zostać wpisana w KRS w ramach jednej opłaty uiszczonej w związku z wpisem spółki do rejestru przedsiębiorców.