Odpowiedzialność inwestora, a odstąpienie od umowy przez wykonawcę

Jak stanowi art. 647[1] § 5 k.c. inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Przepis ten, wprowadza więc jako zasadę, solidarną odpowiedzialność inwestora i generalnego wykonawcy za umowy zawierane przez wykonawcę z podwykonawcami (czy też dalszymi podwykonawcami). Jego celem jest ochrona interesów podwykonawców w przypadku nierzetelności finansowej wykonawcy. Na podstawie bowiem wyżej wymienionego przepisu podwykonawcy, w razie niewywiązywania się z umowy przez wykonawcę, przysługuje bezpośrednie roszczenie wobec inwestora o zapłatę wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane. Co jednak dzieje się z odpowiedzialnością inwestora w przypadku, gdy wykonawca odstąpi od umowy o roboty budowlane zawartej z podwykonawcą?

W takim właśnie stanie faktycznym, jeden z Sądów Okręgowych rozpoznający apelację od wyroku Sądu Rejonowego, na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne: „Czy, będące realizacją umownego prawa odstąpienia, odstąpienie przez wykonawcę, od zawartej z podwykonawcą umowy o roboty budowlane, na którą inwestor wyraził zgodę, powoduje ustanie wskazanej w art. 647[1] § 5 k.c., solidarnej z wykonawcą odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę, czy też takie odstąpienie pozostaje bez wpływu na istnienie tej odpowiedzialności?”

W odpowiedzi na powyższe zagadnienie prawne, w uchwale z dnia 10 lipca 2015 r. (sygn. akt III CZP 45/15) Sąd Najwyższy wskazał, że: „W razie odstąpienia przez wykonawcę od umowy o roboty budowlane, zawartej z podwykonawcą, inwestor nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art. 647[1] § 5 k.c.”

Chociaż teza płynąca z cytowanej wyżej uchwały wydaje się w bardzo niekorzystnej sytuacji stawiać podwykonawcę w ewentualnym procesie z inwestorem, to jednak wskazać należy, że stanowisko Sądu Najwyższego zdaje się być ze wszech miar prawidłowym. Warunkiem bowiem odpowiedzialności inwestora wobec podwykonawcy jest istnienie ważnego, wynikające z zawartej umowy o roboty budowlane, zobowiązania wykonawcy względem podwykonawcy. Odpowiedzialność inwestora ogranicza się więc do zapłaty wynagrodzenia za roboty budowlane, które rozumieć należy jako główna należność z zawartej umowy. Odstąpienie zatem od niej przez wykonawcę powoduje, że odpada podstawa odpowiedzialności inwestora wynikająca z art. 647[1] § 5 k.c. Podstawą zaś rozliczeń między wykonawcą i podwykonawcą winien być art. 395 § 2 k.c., zgodnie z którym wykonawca zobowiązany w takim przypadku jest do wypłaty odpowiedniego wynagrodzenia, za które inwestor nie jest już solidarnie odpowiedzialny.