Nieodpłatne świadczenia, a podatek VAT

W ramach prowadzenia działalności gospodarczej zdarzają się sytuacje, w których przedsiębiorca podejmuje określone działania nieodpłatnie na rzecz swoich obecnych, czy też potencjalnych kontrahentów. Rzecz jasna, w większości przypadków, motywacja powyższego jest ściśle związana z działalnością marketingową, czy promocyjną przedsiębiorstwa. Nie zmienia to jednak faktu, iż wykonywane działania nie mają charakteru odpłatnego, a więc nie wiąże się z nimi tak typowy w działalności gospodarczej fakt wystawienia faktury VAT. Czy jednak nieodpłatność świadczenia eliminuje konieczność zapłaty podatku od towarów i usług?

Odpowiedź na powyższe pytanie wydaje się być poniekąd decydująca tak o tym, czy określone działania przedsiębiorcy mogą zostać ocenione przez niego za rentowne, jak i o tym czy przedsiębiorca ten prawidłowo obliczył i uiścił podatek VAT należny. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż konieczność odprowadzenia podatku od towarów i usług znacząco zwiększałoby koszt prowadzenia podejmowanych działań nieodpłatnych.

Trzeba wskazać, że jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług co do zasady opodatkowaniem VAT podlegają wyłącznie odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jednak już z art. 8 ust. 2 tej ustawy wynika, że za odpłatne świadczenie usług uznaje się również:

1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych oraz

2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Nie trudno więc zauważyć, że ustawodawca uznał, iż w wielu przypadkach nieodpłatne używanie rzeczy wchodzących w skład przedsiębiorstwa, czy też nieodpłatne świadczenie usług tworzy obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług. Powyższe będzie jednak miało miejsce o tyle, o ile działania te nie będą związane z działalnością gospodarczą podatnika. Jak się wydaje, tak jak i w przypadku uznania danych wydatków za koszt osiągnięcia przychodu, związek ten może być bezpośredni, albo pośredni. Co za tym idzie, należy przyjąć, iż nie tworzy obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług nieodpłatne używanie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika, czy świadczenie nieodpłatnych usług, gdy ma to miejsce dla celów związanych z działalnością gospodarczą, to jest gdy działania te są – mówiąc ogólnie – ukierunkowane na osiąganie albo też utrzymanie źródeł przychodu.

Należy więc podkreślić, że ilekroć przedsiębiorca wykorzystuje składniki swojego przedsiębiorstwa albo też świadczy usługi do celów marketingowych, czy też promocyjnych, a zarazem czyni to nieodpłatnie brak podstaw do powstania obowiązku podatkowego na gruncie VAT. Wydaje się, iż jest to korzystne rozwiązanie, gdyż pozwala na promowanie się na rynku docelowym bez ponoszenia dalszych kosztów, gdy te związane bezpośrednio z promocją są już i tak niejednokrotnie znaczące.