Likwidacja? Dywidenda dopiero po spłacie zobowiązań

Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że majątek spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest majątkiem odrębnym od majątku jej wspólników. Biorąc pod uwagę pełną rachunkowość, która obowiązuje w tych spółkach nie ma w tym przypadku możliwości dokonywania jakichkolwiek wypłat, które nie znajdują oparcia w przepisach prawa z majątku spółki. Z perspektywy wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jedyną możliwością partycypacji w zyskach spółki jest więc wypłata zysku, czyli dywidendy. Zdarza się jednak i tak, że wspólnicy chcą uzyskać dostęp do majątku spółki nie będąc zainteresowanymi jej dalszym prowadzeniem. Wówczas przeprowadza się likwidację, po której cały majątek pozostały w spółce przypada wspólnikom.

Niekiedy w takich przypadkach spółka jest stawiana w stan likwidacji mimo, iż ma majątek konieczny do prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, a w roku poprzedzającym osiągnęła znaczne zyski. W praktyce uchwała o likwidacji jest często podejmowana albo na zwyczajnym zgromadzeniu wspólników, albo bezpośrednio po nim. Co za tym idzie, nie zawsze przed jej podjęciem dochodzi do wypłaty zysku za rok poprzedni, czy też zaliczek na poczet dywidend za rok bieżący.

Jak wynika z art. 275 § 2 Kodeksu spółek handlowych w okresie likwidacji nie można, nawet częściowo, wypłacać wspólnikom zysków ani dokonywać podziału majątku spółki przed spłaceniem wszystkich zobowiązań. Tak jak nie budzi w takich sytuacjach wątpliwości, że nie można wypłacić dywidend albo zaliczek na ich poczet, gdy uchwały tego dotyczące zostały podjęte już po otwarciu likwidacyjnego, tak często pojawiały się wątpliwości, czy jest to możliwe, gdy uchwały te zostały podjęte przed postawieniem spółki w stan likwidacji, a do samej wypłaty zysków ma dojść już w jej trakcie. Jak się wydaje, już z pobieżnej analizy przepisów wynika, że zakaz powyższy dotyczy dokonywania jakichkolwiek faktycznych wypłat na rzecz wspólników w okresie trwania likwidacji aż do momentu spłaty istniejących zobowiązań spółki. Powyższe znalazło zresztą potwierdzenie w jednym z najnowszych orzeczeń Sądu Najwyższego (sygnatura akt III CZP 31/15), gdzie zostało wskazane, że w okresie likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, do czasu spłaty jej zobowiązań, nie jest dopuszczalne dokonywanie wypłat dywidendy, także wtedy, gdy uchwała o podziale zysku została podjęta przed otwarciem likwidacji (art. 275 § 2 k.s.h.).

O powyższym nie można zapominać, gdy zamierza się przeprowadzić likwidację spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Może to bowiem doprowadzić do faktycznego zablokowania środków pieniężnych należnych wspólnikom przez dłuższy czas. Istotnym jest również, że postawienie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w stan likwidacji nie rozpoczyna się bynajmniej od ujawnienia powyższego w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie z art. 274 § 1 Kodeksu spółek handlowych ma to miejsce z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o rozwiązaniu spółki przez sąd, powzięcia przez wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki lub zaistnienia innej przyczyny jej rozwiązania. Co za tym idzie, już z chwilą podjęcia uchwały likwidacyjnej wypłata dywidend staje się niemożliwa, a jej dokonanie będzie rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą po stronie reprezentantów spółki.

Z drugiej jednak strony trzeba wskazać, że żaden przepis nie zabrania podejmowanie w toku likwidacji uchwał dotyczących podziału zysku. Innymi słowy, jeśli likwidacja trwa dłużej niż rok, a w tym czasie spółka nie spłaciła swoich zobowiązań corocznie powinny być podejmowane uchwały dotyczące rozdysponowania zysku między wspólników. Wiąże się to choćby z faktem, że nawet w toku likwidacji może dojść do zmiany w składzie wspólników, a więc konieczne jest określenie dnia dywidend, aby nie budziło wątpliwości, któremu ze wspólników winien przypadać zysk za kolejny rok.