Dodatkowe obowiązki dla członków zarządu spółek

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r., wprowadziła między innymi dodatkowe obowiązki dla członków zarządów spółek kapitałowych.

Wprowadzono je nowelizując dwa przepisy Kodeksu spółek handlowych, a mianowicie art. 209 dotyczący spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz art. 377 dotyczący spółki akcyjnej. Obecnie przepisy te obligują członka zarządu do ujawnienia ewentualnych sprzeczności interesów jego bądź osób mu bliskich z interesami spółki. Przed omawianymi zmianami, wystarczyło aby członek zarządu spółki w obliczu konfliktu interesów, wstrzymał się od głosowania w konkretnej sprawie. Nie był on jednak zobowiązany do przedstawiania rzeczywistych przyczyn, które prowadziły do nadmienionego konfliktu interesów. Obecnie sytuacja ta uległa zmianie i członek zarządu powinien na okoliczności te wskazać, odstępując od głosowania nad uchwałą.

Zmianę tę należy ocenić pozytywnie, gdyż prowadzi do zwiększenia transparentności stosunków wewnętrznych spółki i eliminuje, a co najmniej znacząco ogranicza, możliwość działania na jej szkodę. Trzeba bowiem podkreślić, że sprzeczność interesów nie prowadziła i nie prowadzi także w chwili obecnej do nieważności umów, czy też innych działań Spółki. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 stycznia 2002 r. (IV CKN 1903/00) umowa zawarta przez członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z naruszeniem nakazu określonego w art. 209 k.s.h. nie jest nieważna. Czynność taka zatem wiąże spółkę, jednak może stanowić podstawę pociągnięcia członka zarządu do odpowiedzialności dyscyplinarnej lub odszkodowawczej wobec spółki. Oczywistym jest jednak, że możliwość dochodzenia odszkodowania nierzadko może nie doprowadzić do pełnego naprawienia szkody, nawet mimo korzystnego orzeczenia Sądu. Decydować tu będzie bowiem także majątek członka Zarządu. Wiedza na temat konkretnych przyczyn wyłączenia się członka Zarządu od podjęcia danej decyzji może być nierzadko kluczowa do pełnej oceny sytuacji oraz intencji przyszłego kontrahenta, a finalnie dawać możliwość przeanalizowania danej transakcji w kontekście tych okoliczności.

Warto jeszcze raz podkreślić, że przed nowelizacją tych przepisów wystarczyło, aby członek zarządu wstrzymał się od udziału w rozstrzyganiu spraw. Mógł to jednak uczynić także w ten sposób, iż nie stawiał się na posiedzenia Zarządu, które dotyczyło danej sprawy. Sytuacja taka mogła natomiast prowadzić do daleko idących skutków, gdyż taka osoba mogła następnie imieniem Spółki zawrzeć umowę z kontrahentem, a pozostali członkowie Zarządu nie mieliby wiedzy o istniejącym konflikcie interesów.

Omawiane zmiany powodują zwiększenie transparentności działalności spółek kapitałowych oraz lepszą ochronę zarówno wspólników jak i samej spółki, chroniąc ją na przykład przed wrogim przejęciem. Z drugiej natomiast strony, w interesie członka Zarządu będzie zażądanie zaprotokołowania w protokole przyczyn jego wyłączenia się od głosowania ze względu na konflikt interesów, gdyż w przypadku postawienia mu zarzutu działania na szkodę Spółki będzie mógł protokół ten wykorzystać w celach dowodowych na swoją obronę.