Ciąg dalszy, czyli nieodpłatne świadczenie, a CIT

Nawiązując do niedawno zamieszczonego artykułu dotyczącego podatku VAT przy nieodpłatnych świadczeniach warto też rozważyć sytuację, w której to przedsiębiorca otrzymuje świadczenie tego rodzaju. Rzeczą oczywistą jest, że w tym przypadku nie ciąży na nim obowiązek zapłaty VAT, gdyż podatek ten spoczywać mógłby co najwyżej na podmiocie świadczącym. Czy jednak korzyść, która w ten sposób powstaje po stronie przedsiębiorcy nie będzie stanowiła jego przychodu? Rozważmy więc tę sytuację na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT przychodami (…) są w szczególności wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Z regulacji ustawowej wynika więc pozornie, że w zasadzie każde świadczenie uzyskane poniżej choćby częściowo nieodpłatnie stanowić będzie przychód dla przedsiębiorcy.

Stanowisko to, będące najczęściej stanowiskiem organów podatkowych, spotkało się jednak w ostatnim czasie z dezaprobatą w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2015 r, sygnatura akt I SA/Gd 1328/14 zaprezentowany został bowiem pogląd, że użyte w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT określenie „otrzymanie nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw” należy rozumieć, jako niewywołujące przychodu w sytuacji, gdy czynność prawna jest ze swej istoty zawsze nieodpłatna (gdy podatnik, korzystając z zasady swobody umów i kształtowania swej sytuacji prawnej, dokonuje czynności prawnej nieodpłatnie, w drodze umowy lub ugody sądowej). Przychód zaś powstawałby w takich przypadkach, gdy podatnik zmieniając charakter czynności prawnej odpłatnej, dokonuje jej jako nieodpłatnej. W takim przypadku z istoty rzeczy powinien liczyć się na gruncie prawa podatkowego z negatywnymi konsekwencjami podatkowymi.

Z powyższego wynika więc, że jeśli przedsiębiorca opodatkowany CIT otrzymuje świadczenie, które z założenia jest świadczeniem nieodpłatnym u przedsiębiorcy świadczącego to świadczenie to nie będzie stanowić dla niego przychodu. Inaczej będzie jedynie wówczas, gdy świadczenie otrzymywane przez przedsiębiorcę z założenie jest u jego kontrahenta odpłatne, a jedynie strony zmieniły jego charakter czyniąc go nieodpłatnym.